Hotfill wasmachine of vaatwasser met boiler: wanneer is het slim?
Een wasmachine of vaatwasser aansluiten op warm water kan interessant zijn wanneer je thuis al efficiënt warm tapwater produceert. Denk bijvoorbeeld aan warm water uit een warmtepomp, zonneboiler of andere efficiënte warmwaterinstallatie.
Bij deze zogenoemde hotfill-aansluiting hoeft het huishoudelijke apparaat niet al het benodigde water zelf vanaf koud leidingwater elektrisch op te warmen. Dat kan het elektriciteitsverbruik van het apparaat verminderen, maar of hotfill daadwerkelijk voordelig is, hangt sterk af van de installatie en het gebruik.
In dit artikel leggen we uit wat hotfill is, hoe een hotfill-wasmachine of vaatwasser werkt, wanneer een boiler hiervoor geschikt is en waar je bij de installatie op moet letten.
Wat is een tapwaterboiler?
Een tapwaterboiler is een geïsoleerd voorraadvat waarin drinkwater wordt verwarmd en opgeslagen voor huishoudelijk gebruik.
Het warme water kan vervolgens worden gebruikt voor bijvoorbeeld:
douchen en baden;
handen wassen;
de keuken;
andere warmwatertappunten.
Afhankelijk van de installatie kan het water worden verwarmd door bijvoorbeeld een warmtepomp, zonnecollectoren, cv-installatie of elektrisch verwarmingselement.
Gebruik je een elektrische warmwatervoorziening? Bekijk dan bijvoorbeeld ons assortiment elektrische boilers.
Wat betekent hotfill?
De meeste traditionele wasmachines en vaatwassers worden aangesloten op koud leidingwater. Het apparaat neemt koud water in en verwarmt dit vervolgens met een intern elektrisch verwarmingselement tot de temperatuur die voor het programma nodig is.
Bij hotfill wordt geheel of gedeeltelijk gebruikgemaakt van warm water dat al elders in de woning is geproduceerd.
Dat kan op verschillende manieren.
Een apparaat kan bijvoorbeeld:
een aparte warmwateraansluiting hebben;
zowel een koud- als warmwateraansluiting gebruiken;
geschikt zijn voor aansluiting op een voorgemengde warmwaterleiding;
gebruikmaken van een extern hotfill-voorschakelapparaat.
Er bestaan nog steeds wasmachines met een specifieke warmwateraansluiting. Miele biedt bijvoorbeeld actuele modellen met een secundaire aansluiting voor warm water.
Wat is een hotfill-wasmachine?
Een hotfill-wasmachine gebruikt warm water uit de huisinstallatie in plaats van al het water zelf elektrisch op te warmen.
Dat kan vooral interessant zijn wanneer het warme water efficiënt wordt geproduceerd, bijvoorbeeld met:
een warmtepomp;
zonnecollectoren;
restwarmte;
een andere efficiënte warmwaterbron.
Het voordeel zit dus niet simpelweg in het feit dat er warm water naar de wasmachine gaat. Het gaat erom hoe efficiënt dat warme water wordt geproduceerd.
Een normale wasmachine mag bovendien niet automatisch op de warmwaterleiding worden aangesloten. Controleer altijd expliciet of de fabrikant het gekozen model daarvoor geschikt heeft gemaakt.
Wat is een hotfill-vaatwasser?
Hetzelfde principe kan worden toegepast bij een vaatwasser.
Bij volledige hotfill wordt een geschikte vaatwasser rechtstreeks op warm water aangesloten. Bij gedeeltelijke hotfill kan een systeem zowel koud als warm water gebruiken. De Consumentenbond onderscheidt deze beide mogelijkheden.
Veel moderne vaatwassers kunnen een bepaalde maximale warmwatertemperatuur verdragen, maar dat verschilt per fabrikant en model.
Bosch vermeldt bijvoorbeeld voor zijn vaatwassers bij een warmwateraansluiting een maximale toevoertemperatuur van 60 °C. Dat is dus geen universele regel voor ieder merk: de handleiding van het specifieke toestel blijft leidend.
Waarom een boiler combineren met hotfill?
Een wasmachine of vaatwasser gebruikt normaal gesproken elektriciteit om ingenomen leidingwater op temperatuur te brengen.
Wanneer je woning al beschikt over een efficiënte warmwaterbron, kan het interessant zijn dat warme water ook voor het wassen of afwassen te benutten.
Minder elektrische verwarming in het apparaat
Wanneer het water al warm de machine binnenkomt, hoeft het interne elektrische verwarmingselement minder of soms nauwelijks bij te verwarmen.
Daardoor kan het elektriciteitsverbruik van de wasmachine of vaatwasser zelf afnemen.
Dat betekent echter niet automatisch dat het totale energieverbruik even sterk daalt. De energie waarmee de boiler het water verwarmt moet immers ook worden meegerekend.
Interessant met duurzaam geproduceerd warm water
Hotfill wordt interessanter wanneer warm water wordt geproduceerd met een efficiënte of duurzame bron.
Stichting Stimular noemt bijvoorbeeld warmtepompen en zonnecollectoren als geschikte situaties voor hotfill en geeft aan dat de techniek vooral interessant is wanneer een duurzaam warmwatertoestel aanwezig is.
Heb je een zonneboiler? Bekijk dan ook onze zonneboilers.
Bespaar je energie met een hotfill-wasmachine?
Dat kan, maar niet in iedere woning.
Daarom zou ik geen vaste claim gebruiken zoals “hotfill bespaart altijd 30 tot 50 procent”.
De daadwerkelijke besparing hangt onder andere af van:
de efficiëntie van de warmwaterbron;
de temperatuur van het aangevoerde water;
de afstand tussen boiler en machine;
warmteverlies in de leiding;
het gekozen wasprogramma;
de wastemperatuur;
hoe vaak het apparaat wordt gebruikt;
de efficiëntie van het huishoudelijke apparaat zelf.
Voor vaatwassers stelt Milieu Centraal bijvoorbeeld dat gedeeltelijke hotfill in sommige gevallen energiezuiniger kan zijn en een lagere klimaatimpact kan hebben dan een vaatwasser zonder hotfill.
Hotfill moet dus worden gezien als een installatie-oplossing die onder de juiste omstandigheden energie kan besparen, niet als een gegarandeerd besparingspercentage.
Elektrische boiler en hotfill: is dat zinvol?
Een interessante vraag is of je ook een elektrische boiler kunt gebruiken voor hotfill.
Technisch kan dat, mits de boiler, leidingen en het huishoudelijke apparaat geschikt zijn voor de toepassing.
Energetisch ligt het genuanceerder.
Als een gewone elektrische boiler met een weerstandselement eerst elektriciteit gebruikt om water te verwarmen en dat warme water vervolgens naar een wasmachine wordt gestuurd, vervang je in feite de elektrische verwarming in de wasmachine door elektrische verwarming in de boiler.
De winst kan daardoor beperkt zijn.
Het kan interessanter worden wanneer:
de boiler voornamelijk wordt verwarmd met eigen zonnestroom;
de boiler slim wordt opgewarmd tijdens gunstige elektriciteitsuren;
warm water toch al beschikbaar is;
de warmwaterproductie efficiënter is dan het verwarmingselement in het apparaat;
de installatie andere praktische voordelen heeft.
Kijk daarom naar het totale energiesysteem en niet alleen naar het stroomverbruik dat op het display van de wasmachine of vaatwasser staat.
Hotfill met warmtepomp of zonneboiler
Hotfill wordt vaak interessanter wanneer het tapwater met een efficiënte bron wordt geproduceerd.
Een warmtepomp kan bijvoorbeeld warmte uit de omgeving gebruiken om warm water te produceren. Een zonneboiler gebruikt zonnecollectoren om zonnewarmte te benutten.
Wanneer dat warme water vervolgens ook beschikbaar is voor een geschikte wasmachine of vaatwasser, hoeft het huishoudelijke apparaat minder elektrische weerstandswarmte te produceren. Stimular noemt een warmtepomp en zonnecollectoren daarom expliciet als mogelijke efficiënte bronnen voor hotfill.
Afstand tussen boiler en wasmachine of vaatwasser
De afstand tussen de warmwaterbron en het apparaat is belangrijk.
Staat de boiler ver van de wasmachine, dan bevindt zich vóór iedere waterinname eerst afgekoeld water in de leiding. Bovendien treedt tijdens het transport warmteverlies op.
Een korte warmwaterleiding is daarom gunstiger.
Ook bij professionele toepassingen wordt een korte afstand tot de warmwaterleiding als belangrijke technische voorwaarde genoemd: bij een te grote afstand kunnen de warmteverliezen het voordeel van hotfill verminderen.
Plaats een hotfill-apparaat daarom bij voorkeur zo dicht mogelijk bij de warmwaterbron wanneer je hier in de ontwerpfase rekening mee kunt houden.
Let op de maximale watertemperatuur
Niet iedere wasmachine of vaatwasser mag met water van iedere temperatuur worden gevoed.
Dat is belangrijk wanneer een tapwaterboiler water op relatief hoge temperatuur bewaart.
Controleer daarom vóór aansluiting:
de maximaal toegestane inlaattemperatuur;
of een aparte warmwateraansluiting is toegestaan;
of koud water daarnaast noodzakelijk blijft;
of een thermostatisch mengventiel nodig is;
welke eisen de fabrikant aan slang en aansluiting stelt.
Bosch geeft bijvoorbeeld voor geschikte vaatwasseraansluitingen maximaal 60 °C aan. Andere toestellen kunnen andere specificaties hebben.
Sluit een standaard wasmachine dus niet zomaar rechtstreeks op een warmwaterleiding aan.
Heeft een hotfill-wasmachine ook koud water nodig?
Dat hangt af van het systeem.
Sommige apparaten hebben aparte aansluitingen voor koud en warm water. Dat heeft een reden: niet ieder wasprogramma heeft dezelfde watertemperatuur nodig.
Bij sommige programma's is koud of lauw water juist gewenst.
Een speciaal ontworpen hotfill-systeem kan daarom zelf bepalen hoeveel koud en warm water nodig is om de juiste temperatuur te bereiken.
Controleer bij aankoop dus niet alleen of er “warmwateraansluiting” staat, maar ook hoe het apparaat die aansluiting gebruikt.
Kan iedere vaatwasser op warm water?
Nee.
Hoewel verschillende vaatwassers een warmwateraansluiting ondersteunen, betekent dit niet dat iedere vaatwasser zonder controle op een warme leiding mag worden aangesloten.
De Consumentenbond onderscheidt bijvoorbeeld volledige en gedeeltelijke hotfill, terwijl fabrikanten hun eigen maximale toevoertemperaturen en installatievoorwaarden voorschrijven.
Controleer daarom altijd de installatiehandleiding van het exacte model.
Wanneer is hotfill vooral interessant?
Een hotfill-wasmachine of hotfill-vaatwasser is met name het onderzoeken waard wanneer:
je al efficiënt warm tapwater produceert;
je een zonneboiler of warmtepompsysteem hebt;
de warmwaterleiding dicht bij het apparaat ligt;
je het apparaat regelmatig gebruikt;
de machine officieel geschikt is voor warmwateraansluiting;
leiding- en stilstandsverliezen beperkt blijven.
Heb je alleen een zeer lange warmwaterleiding en wordt maar af en toe gewassen, dan kan het voordeel veel kleiner zijn.
Hotfill in combinatie met zonnepanelen
Ook zonnepanelen kunnen een rol spelen, maar er is een belangrijk onderscheid.
Zonnepanelen produceren elektriciteit. Die elektriciteit kan bijvoorbeeld een elektrische boiler of warmtepomp voeden.
Een zonneboiler gebruikt daarentegen zonnecollectoren om warmte rechtstreeks te benutten voor warm water.
Bij een elektrische boiler kan het interessant zijn om het opwarmen zoveel mogelijk te laten plaatsvinden wanneer de zonnepanelen veel stroom produceren. Vervolgens kan dat warme water — mits de installatie geschikt is — ook beschikbaar zijn voor een hotfill-apparaat.
Daarbij blijft gelden dat je het totale systeemrendement moet beoordelen.
Hotfill bij nieuwbouw en renovatie
Hotfill is eenvoudiger mee te nemen wanneer je toch al bezig bent met:
nieuwbouw;
een grote renovatie;
het plaatsen van een nieuwe boiler;
het installeren van een warmtepomp;
een nieuwe bijkeuken;
het verplaatsen van wasmachine of vaatwasser.
Je kunt dan vooraf rekening houden met een korte warmwaterleiding en de juiste koud- en warmwateraansluitingen.
Achteraf lange leidingen aanleggen uitsluitend voor hotfill is lang niet altijd economisch of energetisch aantrekkelijk.
Is hotfill de moeite waard?
Dat hangt dus volledig af van de woning.
Een hotfill-wasmachine of vaatwasser kan een slimme aanvulling zijn wanneer je al over efficiënt geproduceerd warm tapwater beschikt en de afstand tussen warmwaterbron en apparaat klein is.
Het voordeel is meestal minder duidelijk wanneer het warme water:
inefficiënt wordt opgewekt;
eerst een lange leiding moet doorlopen;
slechts incidenteel wordt gebruikt;
of door een apparaat wordt gebruikt dat niet voor hotfill is ontworpen.
De juiste vraag is daarom niet alleen:
“Kan ik mijn wasmachine op warm water aansluiten?”
maar vooral:
“Is mijn complete warmwatersysteem geschikt om hotfill efficiënt toe te passen?”
Conclusie: boiler en hotfill kunnen een slimme combinatie zijn
Een tapwaterboiler combineren met een hotfill-wasmachine of hotfill-vaatwasser kan het elektriciteitsverbruik van het huishoudelijke apparaat verminderen doordat het water niet volledig intern hoeft te worden verwarmd.
Vooral in combinatie met efficiënt of duurzaam geproduceerd warm water, een korte leiding en een daarvoor geschikte machine kan hotfill interessant zijn.
Het is echter geen universele bespaartruc. Controleer altijd de warmwaterbron, leidinglengte, toegestane inlaattemperatuur en technische voorschriften van de wasmachine of vaatwasser.
Zo voorkom je dat een op papier slimme oplossing in de praktijk juist extra warmteverlies of onnodig energieverbruik veroorzaakt.
Veelgestelde vragen over hotfill en boilers
Wat is een hotfill-wasmachine?
Een hotfill-wasmachine kan geheel of gedeeltelijk gebruikmaken van warm water uit de woning. Hierdoor hoeft de machine minder water zelf elektrisch te verwarmen. Sommige actuele wasmachines hebben daarvoor een aparte warmwateraansluiting.
Kan ik iedere wasmachine aansluiten op warm water?
Nee. Doe dit alleen wanneer de fabrikant expliciet aangeeft dat het apparaat hiervoor geschikt is of wanneer een daarvoor ontworpen hotfill-systeem wordt toegepast.
Kan een vaatwasser op warm water worden aangesloten?
Sommige vaatwassers wel. Controleer altijd de maximale toevoertemperatuur en installatievoorschriften. Bosch vermeldt voor zijn geschikte vaatwassers bijvoorbeeld maximaal 60 °C bij een warmwateraansluiting.
Bespaart hotfill elektriciteit?
Het elektriciteitsverbruik van het apparaat zelf kan afnemen omdat minder water intern hoeft te worden verwarmd. Of ook het totale energieverbruik en de energiekosten dalen, hangt af van de warmwaterbron, leidingverliezen en het gebruik.
Werkt hotfill goed met een zonneboiler?
Dat kan een interessante combinatie zijn, omdat het warme water dan gedeeltelijk met zonnewarmte wordt geproduceerd. De daadwerkelijke opbrengst hangt onder meer af van leidinglengte, beschikbare temperatuur en gebruik.
Kan ik een elektrische boiler gebruiken voor hotfill?
Technisch kan dat wanneer de installatie en het aangesloten apparaat hiervoor geschikt zijn. Energetisch is het voordeel niet vanzelfsprekend wanneer zowel de boiler als de wasmachine het water met elektrische weerstand zouden verwarmen.
Waar moet de boiler staan voor hotfill?
Bij voorkeur relatief dicht bij de wasmachine of vaatwasser. Een lange warmwaterleiding veroorzaakt meer warmteverlies en bevat meer afgekoeld water tussen twee gebruiksmomenten.
Is hotfill interessant met een warmtepomp?
Dat kan. Warmtepompen worden juist genoemd als een efficiënte warmtebron waarmee hotfill interessant kan zijn, mits de rest van de installatie eveneens geschikt is.